kheru2006 (kheru2006) wrote,
kheru2006
kheru2006

Teori Faham Perlembagaan Islam, Barat

Sistem pentadbiran negara umumnya mementingkan kemaslahatan dan keselamatan negara serta rakyatnya. Prinsip ini juga adalah prinsip yang menjadi teras kepada demokrasi dan menjadi asas kepada kewujudan Parlimen. Dalam menjamin kemaslahatan dan keselamatan negara dan rakyat dalam konteks sistem pentadbiran Barat, mereka memperkenalkan teori Faham Perlembagaan.

Teori ini mengandungi dua perkara utama, iaitu pengasingan kuasa dan kedaulatan undang-undang. Dalam konteks Barat, prinsip Faham Perlembagaan ini wujud bagi menyekat kuasa pemerintahan secara kuku besi. Dalam konteks pentadbiran Islam pula, prinsip kemaslahatan itu wujud kerana menjaga maruah manusia sebagai makhluk Allah yang dimuliakan.

Di Barat, selepas tekanan ke atas rakyat begitu berat dan menindas, maka rakyat bangkit menentang kekuasaan pemerintah yang melampau batas. Selepas sistem Faham Perlembagaan ini diperkenal, sistem terbabit sudah berubah kepada sistem pentadbiran yang dikenali sebagai 'Government of Law' atau 'limited govenment'. Prinsip utama dalam sistem ini ialah sistem pemerintahan yang berlandaskan peruntukan undang-undang yang bukan hanya memberi kuasa kepada kerajaan, tetapi juga meletakkan had-had tertentu kepada kuasa terbabit.

Ia bertujuan mengawal kuasa pemerintah menerusi peruntukan undang-undang, pada masa sama, menjaga kebajikan dan kebebasan rakyat. Justeru, melalui sistem yang mengehadkan kuasa pemerintahan atau 'limited government' itu, semua tindakan yang dilakukan oleh pemerintah atau sesiapa sahaja hendaklah menurut lunas perundangan. Dengan kata lain, tiada kuasa mutlak dan tiada penumpuan kuasa kepada satu pihak atau badan sahaja.

Tiada penumpuan kuasa

Pengasingan kuasa atau dalam bahasa Inggeris dikenali sebagai 'separation of powers' bermaksud kuasa ketiga-tiga badan kerajaan diasingkan antara satu sama lain. 'Badan kerajaan' bermaksud institusi kerajaan atau sering kali disebut juga cabang atau organ kerajaan, iaitu badan pelaksana, badan perundangan dan badan kehakiman.

Prinsip pengasingan kuasa ini bermaksud tiada penumpuan kuasa kepada mana-mana badan kerajaan itu. Ia bertujuan meletakkan tanggungjawab khusus kepada badan kerajaan supaya setiap satu tidak mengganggu tugas dan tanggungjawab antara satu sama lain. Dan tidak ada mana-mana satu badan yang lebih berkuasa daripada yang lain.

Prinsip kedua dalam sistem Faham Perlembagaan ialah prinsip kedaulatan undang-undang atau dalam bahasa Inggeris, 'rule of law'. Prinsip kedaulatan undang-undang ini mempunyai beberapa pengertian. Antaranya, kuasa yang dilaksanakan oleh kerajaan hendaklah mempunyai asas atau disandarkan kepada sumber yang sah.

Ia hendaklah dianugerahkan oleh punca kuasa yang diiktiraf undang-undang, pada masa sama, ketika pelaksanaan kuasanya setiap badan kerajaan hendaklah disokong oleh undang-undang. Ini menjadikan setiap tindak-tanduk badan kerajaan itu mempunyai punca kuasa undang-undang dan seterusnya menjadikan sistem itu sebagai sistem berteraskan undang-undang atau sistem yang mendaulatkan undang-undang, bukan sistem yang disandarkan kepada individu; 'it is a government of law, not a government of men'. Ringkasnya, semua tindakan hendaklah mempunyai punca kuasa undang-undang; semua perkara mempunyai seliaan atau semakan dan mengandungi keseimbangan.

Dalam konteks kedaulatan undang-undang ini, badan kerajaan hendaklah bertindak mengikut undang-undang yang mengandungi satu piawaian 'keadilan' dan dalam sistem Faham Perlembagaan, prinsip 'keadilan' itu disebut dalam Perlembagaan dan badan kerajaan hendaklah menghormati prinsip terbabit dalam semua pelaksanaan kuasa dan tanggungjawab masing-masing.

Pentadbiran secara Islam

Prinsip pengasingan kuasa dalam pentadbiran Islam pula pada asalnya tidak berlaku. Pada awal pentadbiran negara Islam yang dikendalikan Rasulullah SAW, semua badan adalah di bawah kawal selia Baginda. Baginda adalah seorang pemimpin, sumber perundangan dan juga menjadi hakim. Oleh itu, Islam mementingkan sifat peribadi, keimanan dan ketakwaan seseorang sebelum dilantik atau dipilih sebagai pemimpin.

Walaupun begitu, pentadbiran secara Islam tidak semestinya menolak prinsip pengasingan kuasa. Tujuan pengasingan kuasa itu ialah untuk memastikan pentadbiran dilakukan demi keadilan yang bersandarkan prinsip dan ajaran Islam.

Prinsip kedaulatan undang-undang pula adalah inti pati kepada prinsip, ajaran dalam pentadbiran Islam. Kedaulatan undang-undang menjadi prinsip utama dalam pentadbiran Islam di bawah konsep keadilan, pemesyuaratan dan menghormati maruah manusia sebagai makhluk Allah yang dikurniakan kebolehan dan kelebihan serta jelas disebut dalam al-Quran.

Dr Shamrahayu A Aziz ialah Felo Utama Kajian Syariah Undang-Undang dan Politik, Institut Kefahaman Islam Malaysia (IKIM) Berita Harian Kolumnis 04 Februari 2015
Tags: barat, islam, perlembagaan
Subscribe

  • Benci dan kebencian!

    Artikel Steven tegur Pas isu Timah: ‘Anda tanam kebencian, dapatlah kebencian’ Oktober 19, 2021 menarik perhatian pembaca mungkin.…

  • Berjalan kaki tingkatkan mood

    Kerajaan bersetuju memberi kebenaran kepada Keluarga Malaysia yang sudah menerima vaksinasi lengkap untuk melakukan pergerakan rentas negeri…

  • Bersikap Berani Menjadikan Hidup Kita Bernilai?

    Kegelisahan dan kesukaran adalah sebahagian daripada kehidupan. Cara anda mengatasi dua perkara ini dan menjalani kehidupan yang ceria adalah…

  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your reply will be screened

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 0 comments