kheru2006 (kheru2006) wrote,
kheru2006
kheru2006

Hassan Ahmad pemikir bangsa Melayu

Intelektual, pejuang bahasa sejati

Hassan Ahmad dilahirkan pada 8 Disember 1936 di Muar, Johor. Jika beliau masih hidup, pada bulan Disember 2012 ini genaplah umurnya 76 tahun, tetapi beliau meninggalkan kita kira-kira setahun yang lalu.

Saya mula ‘mengenal’ nama Hassan Ahmad pada awal 1968, apabila menerima senaskhah bukunya Bangsa-bangsa Bersatu dan Pertubohan2 Khas-nya (1966) – sebagai hadiah kerana muncul sebagai pelajar terbaik subjek Bahasa Melayu SPM 1967 di Sekolah Menengah Kebangsaan Sabak Bernam (sekarang Sekolah Menengah Ungku Aziz, Sabak Bernam).

Selepas lulus ijazah Sarjana Muda Sastera dari Universiti Malaya pada 1973, saya sepatutnya mengikuti kursus di Fakulti Pendidikan Universiti Malaya untuk menjadi guru berijazah, tetapi saya menyertai Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP). Antara pegawai kanan DBP pada masa itu yang menemuduga saya ialah Hassan.

Hassan Ahmad
Minat Hassan terhadap perjuangan bahasa Melayu bermula apabila beliau dilantik Setiausaha Persatuan Bahasa Melayu Universiti Malaya (PBMUM) dari 1960 hingga 1961, kemudian sebagai Presiden PBMUM (1961-62). PBMUM pada dekad 1960-an hingga 1980-an terkenal sebagai persatuan mahasiswa yang amat lantang serta prihatin terhadap perkembangan bahasa Melayu khususnya sebagai bahasa ilmu dan bahasa pemersatuan.

Aktiviti penyelidikan bahasa

Tidak selesa dengan jawatan Penolong Pegawai Daerah selepas tamat pendidikan universiti, Hassan ke DBP pada 1963. Pada mulanya bertugas sebagai pegawai penyelidik. Setahun kemudian (1964) buku beliau, Syair diterbitkan oleh DBP. Sebagai salah seorang pegawai penyelidik awal, beliau sesungguhnya turut merintis serta menetapkan hala tuju penting bagi program serta aktiviti penyelidikan bahasa dan sastera di DBP untuk dekad seterusnya.

Bagi Hassan, pembinaan dan pengembangan bahasa serta sastera Melayu moden bukanlah bermula daripada kekosongan atau vakum. Sehubungan itu pejuang bahasa, ahli bahasa dan sasterawan Melayu tidak harus berasa kerdil. Bangsa lain jangan menganggap bahasa Melayu tidak diwakili tradisi persuratannya yang besar.

Dalam tulisan serta kertas kerja, beliau sering mengingatkan bangsa Melayu dan khalayak pembacanya bahawa bahasa Melayu itu bahasa besar dan sudah maju.

Di bawah pengawasannya, program pembinaan sastera DBP dalam dekad 1970-an menerbitkan buku sejarah kesusasteraan Melayu tradisional, sejarah kesusasteraan Melayu moden, biografi, memoir atau autobiografi pengarang, glosari istilah dan kamus istilah sastera, kajian teks sastera yang berlandaskan teori serta perbandingan, serta merakamkan dan mengumpulkan sastera rakyat serta puisi Melayu tradisional.

Hassan sendiri banyak menulis makalah dan kertas kerja aspek pembinaan dan pengembangan sastera Melayu moden, sebagai yang terkumpul dalam bukunya Bahasa, Sastera, Buku (Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka, 1988)’ – diterbitkan sempena persaraannya, serta pelantikan sebagai Wakil Tetap Malaysia ke UNESCO yang beribu pejabat di Paris.

Bahasa milik semua

Program pengembangan sastera Melayu DBP di bawah kepemimpinannya, serta dibantu Keris Mas, Usman Awang dan Baha Zain antara lain membabitkan aktiviti menyebarkan pemikiran bangsa dalam naskhah Melayu tradisional, termasuk untuk difahami dan dihayati oleh generasi muda; serta pengembangan sastera Melayu oleh penulis bukan Melayu kerana kesusasteraan kebangsaan ini bukanlah milik orang Melayu saja.

Di samping itu, diwujudkan juga siri wawancara terperinci dengan beberapa pengarang; penerbitan majalah baru (umpamanya Dewan Sastera) dan jurnal baru (umpamanya Tenggara dan Perisa); penerbitan karya sastera dalam semua genre untuk pelbagai peringkat pembaca (kanak-kanak, remaja dan dewasa); aktiviti pementasan drama, baca puisi, baca naskhah dan diskusi karya sastera; penterjemahan karya sastera Melayu terpilih ke bahasa asing, terutama bahasa Inggeris, sebagai usaha pengembangan ke peringkat antarabangsa; dan menyebarkan sastera, memberi penghargaan atau pengiktirafan (umpamanya Hadiah Karya Sastera mulai 1972, dan Anugerah Sastera Negara mulai 1981), penataran kepakaran sastera dan pemasyarakatan sastera.

Tidak lama Hassan balik ke tanah air selepas menamatkan tugas sebagai Wakil Tetap Malaysia ke UNESCO, beliau dilantik sebagai Ketua Eksekutif Yayasan Karyawan Malaysia. Matlamat utama Yayasan Karyawan ialah untuk menerbitkan kajian terperinci dan teks persuratan Melayu yang agung, di samping menerbitkan karya besar dari Timur dan Barat.

Di samping menterjemahkan beberapa buah buku pengurusan, Hassan juga menterjemahkan novel sejarah falsafah oleh Jostein Gaarder berjudul Dunia Sophie (Kuala Lumpur: Institut Terjemahan Negara, 2006)’, sebuah novel yang tiba-tiba ‘meletup’ dalam pasaran novel dunia dalam bahagian kedua dekad 1990-an.

Sungguhpun ketika menjadi Ketua Pengarah DBP beliau kelihatan lebih banyak memberi tumpuan kepada bidang pentadbiran, tetapi beliau sentiasa memberi masa untuk aktiviti keilmuan yang membabitkan dunia bahasa, sastera, pengurusan dan penerbitan.

Kita kehilangan seorang intelektual Melayu dan pejuang bahasa yang tulen.


Dr Anwar Ridhwan ialah Sasterawan Negara dan Dekan Fakulti Penulisan Kreatif ASWARA. Berita Harian Online Rencana 11 Disember 2012
Tags: tokoh
Subscribe

  • Isu Falsafah dan Isu Semasa

    Menteri Pelajaran Dr Maszlee Malik di petik di Twitter pada 25 September, bahawa pelajar universiti awam perlu mengambil 'Falsafah dan Isu…

  • Bisik Awang Selamat

    RAHSIA BANK... Negara yang hebat kedudukan ekonominya mempunyai undang-undang kerahsiaan bank yang ketat. Tanpa undang-undang kerahsiaan yang…

  • Roket Mahathir dan Najib

    DAP DIMINTA JAGA TEPI KAIN SENDIRI AKHBAR Nanyang Siang Pau bertarikh 7 April 2015 menyiarkan artikel mengenai kerisauan DAP berhubung keputusan…

  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your reply will be screened

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 0 comments