kheru2006 (kheru2006) wrote,
kheru2006
kheru2006

Hala tuju undang-undang media

KEBEBASAN bersuara dijamin oleh Perlembagaan Persekutuan melalui Perkara 10. Kita sedar dan kita faham bahawa kebebasan itu bukan mutlak. Ia tertakluk kepada sekatan yang difikirkan perlu oleh Parlimen bagi beberapa tujuan, antara lain kepentingan keselamatan negara, ketenteraman awam atau kemoralan, fitnah dan beberapa perkara lagi. Ini disebut dalam fasal (2)(a) Perkara 10.

Bersandarkan kepada perkara ini, kebebasan bersuara itu perlu dikawal atau dibendung bagi manfaat tertentu seperti yang telah disebut. Sebagai contoh, kebebasan bersuara atau dalam konteks media, kebebasan dalam penerbitan tidak boleh memfitnah.

Dalam pada prinsip kebebasan bersuara yang terkawal itu, khalayak juga mempunyai hak untuk mendapat informasi tertentu bagi manfaat mereka. Hakikatnya, kita tidak boleh menafikan kepentingan maklumat tertentu dalam sistem demokrasi.

Jelasnya dalam melaksanakan kebebasan, kita hendaklah sentiasa menjaga hak seorang individu dan juga hak masyarakat.

Di sini timbulnya konflik - dalam satu lipatan kita mempunyai kebebasan bersuara yang boleh dikawal atau bahkan disekat atas alasan antara lain, menjaga hak persendirian atau privasi individu. Dalam satu lipatan lain, kita juga perlu melunaskan hak masyarakat untuk mendapatkan maklumat.

Keseimbangan antara perkara-perkara ini sangat diperlukan dalam merealisasikan prinsip demokrasi dalam pentadbiran dan juga sistem kemasyarakatan kita.

Dengan wujudnya konflik ini, pengamal media menggalas tanggungjawab berat terhadap individu dan juga masyarakat ketika melaksana tugas mereka. Pengamal media harus bijak mengimbangi hak kebebasan bersuara, hak masyarakat dan juga hak individu. Yang pasti tanggungjawab ini mudah disebut, tetapi hakikatnya payah untuk dilaksana.

Bagi membantu pengamal media mengimbangi hak dan tanggungjawab mereka berkaitan penerbitan, undang-undang yang berkesan dan berupaya mengimbangi kesemua itu perlu diwujudkan. Dengan kata lain, undang-undang juga amat diperlukan bagi melindungi pengamal media dalam melaksanakan tanggungjawab mereka menyalurkan maklumat kepada masyarakat.

Pada ketika ini, undang-undang berkaitan yang sedang diterima pakai ialah Akta Fitnah 1957 - Akta 286 - iaitu kodifikasi atau pengumpulan dan pembaharuan kepada prinsip Common Law. Akta ini merupakan tinggalan British yang disandarkan kepada Akta Fitnah 1952 United Kingdom (UK).

Ringkasnya Akta 286 ini tidak membenarkan cetakan yang menjejaskan reputasi seseorang atas alasan-alasan tertentu. Akta ini juga meletakkan sedikit keistimewaan kepada pengamal media dalam menyalurkan maklumat. Sekiranya media dibawa ke mahkamah dalam kes-kes saman, akta ini menggariskan beberapa pembelaan bagi membenarkan tugas mereka dan ini memberi sedikit perlindungan kepada pengamal media.

Adil

Antara pembelaan yang disebut dalam Akta Fitnah 1957 termasuklah tanpa niat (S.7), justifikasi (S.8) , komen yang adil atau berpatutan (fair comment) (S.9) dan keistimewaan tertentu (S.12).

Dalam ruang terhad ini, cukup sekadar disebut pembelaan yang biasa digunakan dalam saman fitnah iaitu komen yang adil - walaupun justifikasi juga banyak digunakan.

Sekiranya media menggunakan pembelaan komen yang adil, seksyen 9 Akta Fitnah tidak menggugurkan pembelaan sekiranya pihak media tidak dapat membuktikan kebenaran fakta, sekiranya komen yang adil itu dapat dibuktikan. Secara perinciannya antara lain, pihak media perlu membuktikan bahawa tiada niat jahat dalam komen itu dan mahkamah mempunyai kuasa untuk menentukan sama ada komen tersebut adalah komen yang adil. Mahkamah meletakkan kriteria objektif mengenai perkara ini namun begitu, dalam beberapa perkembangan mutakhir, didapati mahkamah di Malaysia banyak menolak pembelaan komen yang adil atau berpatutan atas dasar kegagalan pihak media membuktikan fakta sebenar.

Dalam keadaan semasa, alasan pembelaan yang disediakan oleh undang-undang kepada pengamal media ini tidak dapat menjaga hak masyarakat untuk mendapat maklumat bagi tujuan kepentingan awam. Maka kita perlu meminda atau membuat undang-undang yang baharu. Kita percaya, undang-undang baharu mampu memberi keseimbangan dalam konflik yang saya sebut di atas.

Kita tidak menolak kewajipan pihak media untuk membuat laporan yang tepat dan benar. Ini kerana kredibiliti media sesungguhnya bergantung kepada kualiti maklumat yang disampaikan kepada khalayak. Kita sedar bahawa kewartawanan bertanggungjawab adalah kunci penyelesaian kepada konflik yang disebut itu. Setakat undang-undang yang ada sekarang, istilah kewartawanan bertanggungjawab ini begitu asing. Ia tidak diberi kedudukan, apatah lagi kedudukan selesa dalam peruntukan perundangan berkaitan undang-undang fitnah di negara kita.

Saya menyebut di atas bahawa undang-undang diterima pakai di negara kita sekarang telah dibuat semasa kemerdekaan lagi dan ia disandarkan kepada prinsip common law. Suka juga saya menyebut kedudukan mutakhir di UK mengenai undang-undang ini. Common law yang kita rujuk dalam kodifikasi Akta Fitnah itu dicadang supaya dihapuskan. Satu Rang Undang-Undang Fitnah baharu telah diperkenalkan di Parlimen British. Rang Undang-Undang tersebut telah melalui fasa Grand Committee di Parlimen. Setelah pindaan dilakukan dalam fasa ini Rang Undang-Undang tersebut telah diterbitkan pada 17 Januari 2013, tetapi masih belum beroperasi.

Dalam Rang Undang-Undang di UK ini, beberapa penambahbaikan dalam menjaga dan menyokong fungsi pengamal media. Pembaharuan yang jelas dalam hal pembelaan kepada pengamal media. Antara lain, ia mengiktiraf pembelaan 'Honest Opinion' (pendapat yang jujur). Sedikit sebanyak Akta Fitnah 1957 juga mempunyai pengisian yang lebih kurang serupa di bawah komen yang adil itu.

Perkara yang tidak terdapat dalam Akta Fitnah kita tetapi dicadangkan dalam Rang Undang-Undang di UK itu ialah berkaitan penerbitan mengenai kepentingan awam (Publication on Matter of Public Interest). Dalam seksyen 4 sebagaimana Rang Undang-Undang Fitnah yang diterbitkan oleh Authority of the House of Lords, London (boleh didapati menerusi laman sesawang The National Archives UK - www. nationalarchives.gov.uk) telah diperuntukkan antara lain, pembelaan kes fitnah boleh diterima sekiranya dapat dibuktikan kenyataan yang dibuat adalah berkaitan kepentingan awam dan pada masa sama, pihak penerbitan mempunyai kepercayaan munasabah terbitan itu dibuat bagi kepentingan awam. Dalam menentukan kepercayaan munasabah pihak defendan, mahkamah mesti memberi ruang membuat keputusan kepada pihak editor. Pembelaan atas dasar kepentingan awam ini boleh digunakan dalam komplen berkaitan fakta atau pendapat.

Saya petik seksyen 4 itu di bawah untuk dikongsi:

(1) It is a defence to an action for defamation for the defendant to show that:

a. The statement complained of was, or formed part of, a statement on matter of public interest.

b. The defendant reasonable believed that publishing the statement complained of was in the public interest

(2) If the statement complained of was, or formed part of, an accurate and impartial account of a dispute to which the claimant was a party, the court must in determining whether it was reasonable for the defendant to believe that publishing the statement was in the public interest disregard any omission of the defendant to take steps to verify the truth of the imputation conveyed by it

(3) In determining whether it was reasonable for the defendant to believe that publishing the statement complained of was in the public interest, the court must make such allowance for editorial judgment as it considers appropriate

(4) For the avoidance of doubt, the defence under this section may be relied upon irrespective of whether the statement complained is a statement of fact or a statement of opinion

(5) The common law defence known as the Reynolds defence is abolished

Yang menarik di sini, undang-undang kita memerlukan pembaharuan dengan meletakkan kriteria kewartawanan bertanggungjawab dan kepentingan awam. Sekiranya undang-undang di UK itu telah melalui beberapa fasa perubahan, kita juga perlu bergerak kerana banyak perubahan telah berlaku dalam ruang media. Tanpa pembaharuan, sudah pasti kelompangan dalam undang-undang akan diambil kesempatan dan lebih parah, undang-undang tidak lagi dapat menjaga kepentingan awam tetapi menjaga kepentingan individu sahaja.

Oleh yang demikian dalam keadaan semasa, kita memerlukan wajah baharu dalam perundangan berkaitan media dan fitnah bagi kepentingan khalayak.



Dr.Shamrahayu Utusan Malaysia Online Rencana 24/02/2013
Tags: akta, undang-undang
Subscribe

  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your reply will be screened

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 0 comments